Sumik czarny - nowy gatunek ryby w naszych wodach

W 2007 roku w zbiorniku zaporowym „Szydłówek" w Kielcach stwierdzono obecność sumika czarnego (Ameiurus melas) - gatunku ryby nienotowanego nigdy wcześniej w Polsce. Podobnie jak jego bliski krewny, sumik karłowaty (Ameiurus nebulosus), sumik czarny również pochodzi z Ameryki Północnej i został sprowadzony do Europy pod koniec XIX wieku. Początkowo oba sumiki miały być obiektami hodowli stawowej, jednak bardzo szybko okazało się, że w warunkach europejskich nie osiągają zadowalających przyrostów, karłowacieją i są nieatrakcyjne zarówno dla rybaków, jak i wędkarzy. Niemniej, sumiki zadomowiły się w wodach niemal całej Europy i w większości krajów tworzą teraz stabilne populacje. Jeszcze do niedawna uważano, że Polskę zamieszkuje tylko jeden z nich - sumik karłowaty. Jednak wspomniane odkrycie populacji sumików czarnych w zbiorniku „Szydłówek" dowodzi, że również i drugi gatunek jest obecny - najprawdopodobniej od równie dawna - w wodach naszego kraju. Oba sumiki są do siebie bardzo podobne i w tym właśnie należy upatrywać przyczyny, dla której tak późno odkryto obecność sumika czarnego. Można go odróżnić od sumika karłowatego głównie dzięki - jak wskazuje sama nazwa - różnicy w ubarwieniu. U sumika czarnego bony pomiędzy promieniami w płetwie odbytowej i ognowej są wyraźnie ciemniejsze (zwykle czarne) niż jasne promienie, podczas gdy u sumika karłowatego całe płetwy są zwykle jednolicie jasno brązowe (angielska nazwa sumika karłowatego to sumik brązowy). Ponadto u sumika czarnego brak jest na bokach ciała, charakterystycznego dla sumika karłowatego, marmurkowego deseniu, podobnego do ubarwienia miętusa (Lota lota). Nieco bardziej wprawny obserwator może zidentyfikować sumika czarnego dzięki otłuszczeniu (zgrubieniu) podstawy płetwy odbytowej - płetwa ta niejako „zlewa się" z ciałem; u sumika karłowatego płetwa odbytowa nie posiada żadnego zgrubienia, wyraźnie odcina się od krawędzi brzucha. Dalszą cechą pozwalającą na odróżnienie obu gatunków jest liczba promieni w płetwach - sumik czarny posiada 17-21 (zwykle 18-20) promieni w płetwie odbytowej i 15-18 w ogonowej, natomiast sumik karłowaty ma - odpowiednio - 21-24 (zwykle 22-23) oraz 18-19 promieni. Dalsze różnice występują w budowie kolca obecnego w płetwach piersiowych - u sumika czarnego kolec ten jest tylko delikatnie piłkowany, zaś wolny od piłkowania koniec jest relatywnie długi, podczas gdy u jego krewniaka wyraźne ostre piłkowanie jest obecne na niemal całej długości tego promienia.
Zestawione powyżej cechy pozwalają na dosyć szybką identyfikację obu gatunków sumików występujących w naszych wodach. W związku z brakiem szczegółowych informacji na temat występowania i rozprzestrzenienia tych ryb w wodach województwa świętokrzyskiego, będę wdzięczny za udzielanie przez Wędkarzy wszelkich informacji na temat sumików, które udało im się złowić. Informacje można przekazywać na podany poniżej adres mailowy autora lub do Zarządu Okręgu PZW w Kielcach.
Więcej informacji na temat sumika czarnego i odkrycia jego obecności w wodach Polski można znaleźć w poniższych artykułach:
Nowak M., Koščo J., Popek W., Epler P. (2010) First record of the black bullhead Ameiurus melas (Teleostei: Ictaluridae) in Poland. Journal of Fish Biology, 76(6): 1529-1532.
Nowak M., Koščo J., Szczerbik P., Mierzwa D., Popek W. (2010) When has the black bullhead, Ameiurus melas (Teleostei: Ictaluridae), arrived to Poland? Archives of Polish Fisheries, 18(2) (w druku).

mgr inż. Michał Nowak
Katedra Ichtiobilogii i Rybactwa
Uniwersytet Rolniczy w Krakowie
e-mail: mikhael.nowak@gmail.com